Wat is eigenlijk de betekenis van het woord fitan?
Waar denk je aan wanneer je het woord fitan hoort? We zeggen vaak: verleiding, beproeving… Maar in het Arabisch heeft het woord fitan een veel bredere betekenis.
Wat is fitan precies?
Wat is de wijsheid achter de fitan?
Welke soorten fitan bestaan er?
Waar komen ze vandaan?
Hoe kun je de mensen onderverdelen in hoe zij omgaan met fitan?
En belangrijker nog: hoe kun jij jezelf beschermen tegen deze fitan?
Fitnah = enkelvoud – Fitan = Meervoud
Fitan is een ruim en diep woord, dat veel aspecten van het leven raakt.
Daarom staan we stil bij een indrukwekkende ḥadīth van onze geliefde Profeet ﷺ;
Bij een matje is het erg moeilijk om te tellen hoeveel draadjes het bevat. In deze ḥadīth maakt de Profeet ﷺ een treffende vergelijking: hij ﷺ zegt dat fitan (beproevingen/verleidingen) beetje bij beetje komen, net als de draadjes in een matje — je merkt het pas als het geheel al gevormd is.
Hier zie je dus een duidelijk voorbeeld: je kunt de draadjes niet één voor één onderscheiden, maar samen vormen ze een geheel. Zo ook met de fitan — ze stapelen zich op totdat iemand erdoor verzadigd raakt. Het lichaam raakt ermee gevuld; het accepteert de fitan zodra men ze niet langer afwijst.
Elke keer dat een fitnah wordt geaccepteerd, raakt het hart bevlekt met een zwart stipje.
Wanneer je de fitnah echter afwijst en er afstand van neemt, krijgt het hart telkens een wit stipje.
Zo ontstaat een verschil:
Degene die fitan blijft afwijzen, behoudt een schoon hart — een hart gevuld met imaan, dat duidelijk weet wat goed en fout is.
Maar het zwarte hart is als een omgekeerde kruik: een vat dat je normaal met water zou vullen, maar dat nu niets meer opneemt — alles glijdt erlangs.
Dit hart accepteert niets meer. Wat er ook op hem afkomt, hij blijft hetzelfde. Het is verhard en ongevoelig voor lei
ding.
Wat wordt er aangetast wanneer er fitan zijn?
De grootste schade wordt niet toegebracht aan het lichaam, maar aan het hart. En als het hart ziek is, worden al onze daden beïnvloed. En precies daarom moeten we waakzaam zijn.
Wat is fitan precies?
Waar denk je aan wanneer je het woord fitan hoort? Vaak zeggen we: verleiding, beproeving… Maar in het Arabisch is fitan een veel breder begrip. Het komt vaak voor in de Qur’aan, telkens in een andere context.
Een voorbeeld hiervan is
يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ
“De Dag waarop zij boven het Vuur zullen worden beproefd.” (Soerat adh-Dhariyat (51:13)
De fitna brengt naar voren waar je werkelijk mee bezig bent. Voorbeeld; Een moeder met kinderen: hoe is haar omgang met hen?
Iemand met een goede baan die zich volledig verliest in haar werk en alles om zich heen vergeet — dat is haar beproeving.
Fitna heeft vele betekenissen in de Qur’aan.
Soms betekent het een beproeving, soms shirk, en soms een test. De fitan zijn er om het imaansysteem te versterken — of bloot te leggen wat erin schuilt.
In de zomer heb je de kans om te genieten, maar hoe ga jij om met je tijd?
Wat ga je doen?
Hoe gaan we om met de hitte?
Gaan we nog steeds met een correcte hijab naar buiten?
Of dragen we een geurtje?
Gaat onze hijab langzaam af, stukje bij beetje?
De Profeet ﷺ zocht voortdurend toevlucht bij Allaah tegen de fitan, en hij verrichtte regelmatig dua om bescherming.
De Profeet ﷺ zei:
“Benut vijf zaken vóór vijf andere zaken je inhalen:
Je jeugd vóór je ouderdom,
Je gezondheid vóór je ziekte,
Je rijkdom vóór je armoede,
Je vrije tijd vóór je bezigheden,
En je leven vóór je dood.”
(Sahīh al-Jāmiʿ, 1077)
We mogen zeker genieten van uitjes, maar we dienen daarbij de grenzen van Allaah te bewaken. We moeten ons bewust zijn van waar we naartoe gaan en wat we doen. Wanneer het goed gaat met mensen, zijn ze blij — maar vaak niet alert of dankbaar. Zodra ze beproefd worden, beginnen ze excuses te zoeken en tonen ze geen geduld met wat hen treft.
Wees daarom juist bewust van de momenten waarop het goed gaat, want ook dat is een test.
De oorsprong van fitan
Fitan hebben twee hoofdbronnen:
Shubuhaat – twijfelachtige zaken, veroorzaakt door gebrek aan kennis.
Shahawaat – begeerten en verlangens, veroorzaakt door het volgen van lusten.
Voorbeeld van shubhah:
Een zuster denkt dat ze door extra te werken meer zal verdienen, maar verwaarloost daardoor haar islamstudie. Ze vergeet dat rizq van Allaah komt, en laat iets goeds vallen door misplaatste overtuiging.
Allaah zegt in de Qur’aan
وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ
“En in de hemel bevindt zich (de regen waardoor) jullie levensonderhoud (wordt voortgebracht) en (in de hemel bevindt zich ook) datgene wat jullie beloofd is (d.w.z. het Paradijs).” (adh-Dhāriyāt 51:22)
Voorbeeld van shahwah:
Een zuster wordt uitgenodigd voor een feest dat niet halal is, maar ze gaat toch. Ze volgt haar begeerten.
Je kunt als zuster ontzettend veel hasanaat verdienen door je correct te kleden, zoals Allaah dat van je vraagt — om zo de fitna te vermijden.
Door onjuist gedrag kunnen we anderen, vooral mannen, onbedoeld verleiden.
In de zomer en in deze tijd moeten we extra waakzaam zijn.
De Profeet ﷺ zei:
“Ik zie dat de fitan (beproevingen) jullie huizen zullen binnendringen zoals de regendruppels neerkomen.” (Sahih al-Bukhari)
We zijn vandaag de dag enorm blootgesteld aan fitan. Daarom is het essentieel om kennis op te doen om onszelf te redden.
Je kunt jezelf beschermen tegen fitan — er zijn maatregelen die je kunt nemen.
Wat zijn de oorzaken waardoor je in fitan kunt terechtkomen?
Een van de belangrijkste oorzaken is gebrek aan kennis van de din, en het ontbreken van de bereidheid om te leren.
Zo iemand laat zich makkelijk meeslepen en gaat met alle winden mee.
Ook het blind volgen van trends, uit angst om er niet bij te horen, leidt tot fitnah. Wie geen duidelijke grenzen stelt en simpelweg met anderen meedoet, loopt het risico om te vallen in wat Allaah heeft verboden.
Hoe kunnen we onszelf beschermen tegen de fitan?
Waarom lukt iets soms niet?
Als het hart niet goed wordt onderhouden, wordt het zwak.
Het hart is als de motor: als die goed functioneert, gaat alles goed.
Je gebeden verlopen vlot, je draagt je hijab correct, etc.
Kennis is jouw redding.
De belangrijkste bron is de Qur’aan.
Heb een sterke band met de Qur’aan, want het is jouw grootste bescherming. De intentie is daarbij van groot belang. Als jij je oprecht wilt beschermen tegen de fitan, dan zal Allaah jou beschermen. Help je medezuster en wees geduldig met haar. Omring jezelf met een goede vriendenkring.
Doe veel smeekbeden en vraag Allaah om hulp. Wees iemand die anderen wil redden. En leer de dua voor bescherming tegen de fitan.
Nog enkele tips
- We moeten waakzaam en alert zijn over hoe we onze tijd besteden.
- Verwaarloos je dhikr niet — blijf voortdurend in verbinding met Allaah. De ochtend- en avond-adhkar vormen een beschermend schild.
- Kies altijd voor wat Allaah tevreden maakt en blijf kennis opdoen.
- Stop met eindeloos scrollen; het schaadt je concentratie en verzwakt je hart.
- Vermijd plaatsen waar je als moslima niet thuishoort.
- Ga niet met elke wind mee — blijf stevig staan in jouw principes. Er zijn, alhamdulillah, vele alternatieven voor datgene wat haram is.
- Heb geduld met de voorschriften van Allaah, want we weten: de hitte van het Hellevuur is veel erger dan de zomerse warmte. Ook al is het soms moeilijk: we moeten volharden en blijven doorzetten.
Tot slot: als we gezond willen blijven, moeten we ons imaansysteem goed onderhouden.
Subḥānaka Allāhumma wa biḥamdik, ash-hadu an lā ilāha illā Ant, astaghfiruka wa atūbu ilayk.
